Hooligan trong bóng đá là gì? Đây là thuật ngữ dùng để chỉ những hành vi mang tính bạo lực, phá hoại, kích động thù hằn hoặc xâm hại con người và tài sản xoay quanh các trận đấu bóng đá. Hiện tượng này không chỉ làm xấu hình ảnh môn thể thao vua mà còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng về xã hội, an ninh và pháp lý tại nhiều quốc gia trên thế giới.
Dù bóng đá được tôn vinh là môn thể thao của tinh thần fair-play và sự đoàn kết, nhưng song hành với nó vẫn tồn tại một mặt tối mang tên hooliganism. Từ châu Âu, Nam Mỹ cho đến châu Á, các hành vi côn đồ sân cỏ vẫn liên tục tái diễn, buộc nhiều quốc gia phải xây dựng hệ thống luật pháp và cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt.
Hooligan trong bóng đá là gì?
Thuật ngữ Hooligan (phiên âm tiếng Việt: Hu-li-gân) có nguồn gốc từ tiếng Anh, xuất hiện vào cuối thế kỷ 19. Ban đầu, từ này được dùng để chỉ những nhóm thanh niên có hành vi bạo lực, chống đối xã hội. Về sau, khái niệm hooligan gắn chặt với bóng đá, dùng để mô tả các cổ động viên quá khích có xu hướng sử dụng bạo lực để thể hiện sự ủng hộ hoặc thù địch.
Trong bối cảnh bóng đá, hooligan không đơn thuần là cổ động viên cuồng nhiệt. Đây là những cá nhân hoặc nhóm người cố tình gây rối, ẩu đả, phá hoại sân vận động, tấn công cầu thủ, trọng tài, lực lượng an ninh hoặc người hâm mộ đội đối phương. Hành vi này có thể xảy ra trước, trong và sau trận đấu.
Hooliganism bắt đầu bùng phát mạnh tại châu Âu, đặc biệt là Anh, vào những thập niên đầu thế kỷ 20 và đạt đỉnh điểm trong giai đoạn từ những năm 1960 đến 1980. Khi đó, nhiều sân vận động trở thành điểm nóng bạo lực, khiến bóng đá Anh từng bị cô lập khỏi các giải đấu châu lục.
Cho đến hiện nay, dù các biện pháp kiểm soát đã được siết chặt, hooligan vẫn là vấn đề khiến nhiều giải đấu phải đau đầu. Không chỉ tại châu Âu, hiện tượng này còn xuất hiện ở Nam Mỹ, châu Phi và cả Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
3 giai đoạn phát triển của vấn nạn côn đồ trong bóng đá
Chuyên gia PS99 chia sẻ: Hooliganism không hình thành trong một sớm một chiều mà trải qua nhiều giai đoạn phát triển, gắn liền với bối cảnh xã hội, kinh tế và văn hóa của từng thời kỳ.
Giai đoạn từ năm 1960 đến 1970
Trong giai đoạn này, bóng đá châu Âu bước vào thời kỳ bùng nổ về lượng khán giả. Tuy nhiên, công tác an ninh sân vận động còn lỏng lẻo, tạo điều kiện cho các nhóm quá khích hoạt động.
Các vụ xô xát giữa cổ động viên hai đội diễn ra thường xuyên. Nhiều nhóm hooligan hình thành theo mô hình băng nhóm, có tổ chức, hẹn nhau ẩu đả trước hoặc sau trận đấu. Không ít trường hợp cầu thủ và trọng tài cũng trở thành nạn nhân của bạo lực sân cỏ.
Hệ quả là nhiều trận đấu buộc phải hủy bỏ hoặc thi đấu không khán giả. Một số đội bóng Anh thậm chí rút lui khỏi các giải đấu châu Âu vì lo ngại rủi ro an ninh.
Giai đoạn từ năm 1980 đến 1990
Đây được xem là thời kỳ đen tối nhất của hooligan trong lịch sử bóng đá châu Âu. Đỉnh điểm là thảm họa Heysel năm 1985 trong trận chung kết Cúp C1 châu Âu giữa Liverpool và Juventus. Vụ bạo loạn khiến một bức tường sập đổ, cướp đi sinh mạng của 39 người.
Sau sự kiện này, các câu lạc bộ Anh bị cấm tham dự các giải đấu châu Âu trong nhiều năm. Đồng thời, hàng loạt đạo luật nghiêm khắc được ban hành nhằm kiểm soát hành vi của cổ động viên.
- Cấm những cá nhân từng có tiền án bạo lực vào sân vận động.
- Hình sự hóa hành vi ném vật thể, xâm nhập sân, đe dọa cầu thủ và trọng tài.
- Thiết lập cơ sở dữ liệu quốc gia về cổ động viên có nguy cơ cao.
Vấn nạn hooligan trong bối cảnh hiện nay
Những người tham gia đăng ký PS99 chia sẻ: Bước sang thế kỷ 21, hooligan không còn bùng nổ ồ ạt như trước nhưng vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức tinh vi hơn. Theo thống kê của các cơ quan an ninh châu Âu, mỗi mùa giải vẫn có hàng nghìn lệnh cấm sân được ban hành.
Đáng chú ý, hooligan hiện đại không chỉ giới hạn trong không gian sân vận động mà còn lan rộng ra mạng xã hội. Các chiến dịch công kích cầu thủ, trọng tài hay ban tổ chức được tổ chức bài bản, gây áp lực tâm lý nặng nề.
Tại Việt Nam, dù chưa xảy ra thảm họa nghiêm trọng, nhưng những vụ xô xát giữa cổ động viên các đội bóng địa phương, đặc biệt ở một số sân đấu nóng, cho thấy nguy cơ hooligan vẫn hiện hữu.
3 biểu hiện điển hình của hooligan bóng đá
Hooligan trong bóng đá có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau. Tuy nhiên, xét về không gian và phương thức hoạt động, có thể chia thành ba nhóm chính.
Hành vi hooligan trong sân vận động
Đây là hình thức dễ nhận diện và nguy hiểm nhất. Các đối tượng ném chai lọ, pháo sáng, vật cứng xuống sân; ẩu đả trên khán đài; xâm nhập khu vực thi đấu hoặc tấn công lực lượng an ninh. Những hành vi này có thể khiến trận đấu bị gián đoạn hoặc hủy bỏ.
Hành vi hooligan ngoài sân vận động
Trước và sau trận đấu, hooligan thường tụ tập thành nhóm để gây rối tại các khu vực công cộng như đường phố, bến xe, nhà ga. Các vụ ẩu đả giữa cổ động viên hai đội có thể leo thang thành bạo loạn, gây mất an ninh trật tự nghiêm trọng.
Hooligan trên Internet và mạng xã hội
Với sự phát triển của công nghệ, hooligan chuyển một phần hoạt động lên không gian mạng. Họ sử dụng mạng xã hội để lăng mạ, đe dọa, bôi nhọ cầu thủ, trọng tài và thậm chí cả gia đình của họ. Đây là hình thức bạo lực tinh thần khó kiểm soát nhưng ảnh hưởng lâu dài.
Hooligan trong bóng đá là gì? Hooligan trong bóng đá là vấn nạn mang tính toàn cầu, phản ánh mặt trái của sự cuồng nhiệt thái quá. Việc nâng cao ý thức cổ động văn minh, kết hợp với các biện pháp pháp lý nghiêm khắc, là chìa khóa để bảo vệ giá trị cốt lõi của bóng đá trong hiện tại và tương lai.
